ZASADY I PRAWA

Prawa dzieci i opiekunów w ramach opieki zdrowotnej

Barns och vårdnadshavares rättigheter i vården - polska

Jako opiekun powinieneś uczestniczyć w procesie leczenia swojego dziecka i mieć na niego wpływ. Oznacza to, że opiekun powinien otrzymywać informacje o przebiegu leczenia dziecka, o alternatywnych formach leczenia i miejscach, w których można uzyskać leczenie.

Ett barn med sin mamma på ett vårdmöte i sjukhusmiljö.

Läs texten på svenska här.

Także dziecko powinno uczestniczyć w swoim leczeniu. Oznacza to, że personel służby zdrowia powinien dbać o dobro dziecka i dowiadywać się, czego ono chce. Dzieci mają także prawo do samodzielnego decydowania i jest to tym ważniejsze, im starsze jest dziecko. Po ukończeniu 18 roku życia, gdy dziecko staje się dorosłym, może zasadniczo samo podejmować decyzje.

Tak więc zarówno dziecko, jak i Ty jako opiekun powinniście otrzymywać informacje i mieć możliwość zajęcia stanowiska, na przykład w sprawie metody leczenia. Może to na przykład oznaczać, że dla faktycznego zrozumienia informacji i możliwości współuczestniczenia będzie Wam potrzebny tłumacz, informacja do przeczytania w domu lub innego rodzaju ułatwienie.

Obowiązki służby zdrowia w zakresie umożliwienia dzieciom i ich opiekunom współdecydowania są określone w różnych ustawach. Są to przede wszystkim ustawa o prawach pacjenta oraz ustawa o opiece zdrowotnej i medycznej. Szwecja ratyfikowała także konwencję ONZ o prawach dziecka. Mówi ona między innymi o tym, że dzieci mają prawo do zapewnienia im możliwie jak najlepszego stanu zdrowia i opieki zdrowotnej. Mają też prawo do ochrony prywatności i wyrażania własnych opinii.

Prawo do informacji

Aby możliwe było współuczestnictwo, trzeba dysponować potrzebnymi informacjami. Macie prawo otrzymywać informacje dotyczące na przykład następujących kwestii

  • stan zdrowia
  • dostępne metody badania, opieki zdrowotnej i leczenia
  • dostępne środki pomocnicze
  • spodziewane rezultaty leczenia i opieki zdrowotnej
  • występujące ryzyko powikłań i skutków ubocznych
  • dostępne metody zapobiegania chorobie lub urazom.

Nie ma granicy wieku, od której dziecko może współdecydować o swoim leczeniu. Prawo dziecka do decydowania wiąże się z jego dojrzałością, a wiek nie jest jedynym czynnikiem, który ją determinuje. Na przykład dziecko, które choruje od długiego czasu lub które jest niepełnosprawne, może być bardziej dojrzałe w zakresie decydowania o swoim leczeniu niż dziecko w tym samym wieku, które nie posiada takich doświadczeń.

Im starsze jest dziecko, tym częściej potrzebna jest zgoda zarówno dziecka, jak i opiekunów na proponowane leczenie. Oceny tego, kiedy i w jaki sposób dziecko może współdecydować w sytuacjach związanych z jego leczeniem, dokonują osoby odpowiedzialne za opiekę zdrowotną, najczęściej wspólnie z opiekunami.

Informowanie bez udziału rodziców

Mogą występować sytuacje, w których dziecko będzie mieć bezpośredni kontakt ze służbą zdrowia bez współudziału opiekunów, choć może to mieć miejsce za ich wiedzą. Dziecko ma na przykład prawo do indywidualnej rozmowy z personelem służby zdrowia bez udziału rodziców i bez informowania ich, o czym mówiło ich dziecko. Jeśli podczas rozmowy z dzieckiem zostaną ujawnione poważne fakty, które dotyczą ochrony i zdrowia dziecka, personel służby zdrowia ma obowiązek zgłosić to do gminnego wydziału spraw społecznych.

Jeśli dziecko jest w stanie zwrócić się o pomoc z własnej inicjatywy, ma prawo do uzyskania porady zdrowotnej bez obecności rodziców i bez informowania ich o wynikach. Młoda osoba odwiedzająca przychodnię dla młodzieży ma także prawo zdecydować, czy ktoś powinien dowiedzieć się o tej wizycie lub poznać treść dokumentacji medycznej.

Dziecko ma prawo do uzyskania odrębnej pomocy, porady i informacji w sytuacjach dotyczących rodziny. Może to na przykład być sytuacja, gdy ktoś w rodzinie jest niepełnosprawny, cierpi na chorobę fizyczną lub psychiczną lub gdy umiera.

Leczenie należy dostosować do potrzeb dziecka

O ile to możliwe, dzieci powinny być leczone na oddziałach dziecięcych. Inne przykłady uwzględniania potrzeb dzieci w ramach opieki zdrowotnej i medycznej to między innymi prawo do

  • towarzystwa przynajmniej jednej osoby bliskiej w razie hospitalizacji
  • chwilowego przerwania badania lub zabiegu lub podjęcia ponownej próby w innym terminie
  • współdecydowania o sposobie przyjmowania leku lub przeprowadzenia badania, gdy istnieje kilka równoważnych metod.

Kiedy dzieci nie mogą współuczestniczyć

Istnieją pewne sytuacje, w których dzieci i młodzież nie mogą współdecydować, choć mogą uczestniczyć w procesie podejmowania decyzji i częściowo na nią wpływać. Dotyczy to na przykład decyzji, które wymagają wiedzy medycznej. Ani dziecko, ani opiekunowie nie mogą odmówić leczenia, jeśli odbywa się ono na podstawie ustawy o ochronie przed epidemiami, ustawy zawierającej szczególne przepisy o opiece nad młodocianymi (LVU) lub ustawy o przymusowym leczeniu psychiatrycznym (LPT).

Prawa opiekunów

Jako opiekun możesz odmówić zgody na pewne formy leczenia swojego dziecka. Nawet jeśli wyraziłeś na coś zgodę, możesz ją wycofać.

Jeśli opiekun i dziecko lub poszczególni opiekunowie dziecka nie są zgodni, o sposobie rozwiązania danej sytuacji decyduje osoba odpowiedzialna za leczenie. Czasami służba zdrowia musi zwrócić się do wydziału spraw społecznych o wyznaczenie kuratora medycznego, jeśli opiekunowie nie mogą dojść do porozumienia.

Możecie odmówić współdziałania w sytuacjach trudnych. Może to być na przykład sytuacja, w której personel służby zdrowia prosi opiekuna o przytrzymanie dziecka podczas nieprzyjemnego badania lub zabiegu. Zamiast tego możesz zaoferować, że pozostaniesz w pobliżu, by dodać dziecku otuchy przed i po badaniu albo zabiegu.

Gdy dziecko jest leczone w szpitalu, jego opiekun ma prawo nocować w pobliżu, a także zapoznać się z oddziałem i uzyskać opis obowiązujących na nim procedur i zasad.

Opiekun ma prawo otrzymać kopię dokumentacji medycznej dziecka, jednak w miarę zwiększania się jego świadomości i dojrzałości dziecko powinno nabywać prawo do wyrażania zgody na jej wydanie.

O czym nie mogą decydować opiekunowie

Istnieją pewne sytuacje, w których personel służby zdrowia nie ma obowiązku uwzględnienia woli opiekuna. Jest tak na przykład wtedy, gdy opiekun chce

  • aby dziecko było leczone metodą sprzeczną z wynikami badań naukowych lub niepotwierdzoną doświadczalnie w ramach służby zdrowia
  • odmówić zgody na udzielenie dziecku pomocy ratującej życie
  • uniemożliwić innym opiekunom dostęp do informacji zawartych w dokumentacji medycznej dziecka.

Jeśli nie jesteś zadowolony z opieki medycznej

Jeśli uważasz, że Twoje dziecko otrzymało nieodpowiednią opiekę lub leczenie albo zostało źle potraktowane, powinieneś w pierwszej kolejności zwrócić się do personelu służby zdrowia w przychodni lub na oddziale, gdzie dziecko było leczone. Możesz także zwrócić się do Komisji do Spraw Pacjentów, która może pomóc Ci w nawiązaniu kontaktu z odpowiedzialnym personelem opieki zdrowotnej i w uzyskaniu informacji o tym, jak możesz zgłosić to, z czego nie jesteś zadowolony.

To the top of the page