BADANIA

Mammografia

Mammografi

Mammografia to rentgenowskie badanie piersi z zastosowaniem specjalnej techniki, dzięki której uzyskuje się szczegółowe zdjęcia. Jest to jedno z kilku badań, które lekarz może wykonać w celu zidentyfikowania przyczyn w przypadku dolegliwości piersi. Mammografia to także metoda stosowana na potrzeby powszechnych badań kontrolnych piersi, do których wykonywania regularnie zapraszane są kobiety w wieku od 40 do 74 lat. Takie powszechne badanie to tak zwany screening lub badania przesiewowe. Jego celem jest wykrycie raka piersi, zanim choroba zacznie dawać objawy.

Läs texten på svenska här.

Rak piersi to najczęściej występująca forma raka u kobiet. Ryzyko zachorowania na raka piersi rośnie wraz z wiekiem. Wczesna diagnoza zwiększa szansę na wyleczenie.

Jak przebiega przesiewowe badanie mammograficzne?

Nie trzeba się w żaden szczególny sposób przygotowywać.

Pielęgniarka ogląda i zadaje pytania

Badanie przeprowadza pielęgniarka radiologiczna. Najpierw pielęgniarka pyta, czy miałaś jakieś dolegliwości związane z piersiami, a także czy przyjmujesz jakieś leki hormonalne.

Następnie rozbierasz się od pasa w górę. Pielęgniarka ogląda piersi, aby sprawdzić, czy są na nich jakieś widoczne zmiany, jak na przykład większe znamiona czy blizny po wcześniejszych operacjach. Takie zmiany mogą być widoczne na zdjęciach rentgenowskich i zostać błędnie rozpoznane jako guz nowotworowy.

Dwa lub trzy zdjęcia każdej piersi

Następnie stajesz lub siadasz tuż przy aparacie rentgenowskim. Pielęgniarka pomoże następnie umieścić jedną pierś na płycie. Następnie druga płyta dociska pierś przez kilka sekund.

W czasie, kiedy pielęgniarka wykonuje dwa do trzech zdjęć, trzymasz rękę w górze i opierasz ją o aparat rentgenowski. Później proces powtarza się dla drugiej piersi.

Całe badanie trwa 15-30 minut, a samo wykonywanie zdjęć od pięciu do dziesięciu minut.

Co będę czuła podczas mammografii?

Pielęgniarka ściska pierś, aby zdjęcia były wyraźniejsze, a dawka promieniowania mniejsza. Przez krótką chwilę może to być nieprzyjemne i bolesne. Po badaniu zazwyczaj powinnaś się czuć normalnie. Czasami możesz odczuwać pewną tkliwość, która dosyć szybko przemija.

Wyniki badania

Najczęściej zdjęcia z mammografii ogląda dwóch lekarzy radiologów niezależnie od siebie. Dzięki temu ocena jest pewniejsza.

Wyniki badania mammograficznego otrzymasz pocztą w ciągu dwóch tygodni. Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jak zazwyczaj przebiega wysyłanie wyników w konkretnym gabinecie, w którym będziesz badana, zapytaj o to podczas wizyty.

Jeśli będzie konieczna ponowna wizyta

Po przejściu badania przesiewowego może zdarzyć się, że będziesz musiała przyjść jeszcze raz na badanie uzupełniające. Może to być spowodowane na przykład tym, że zdjęcia mimo wszystko nie były dostatecznie wyraźne. Wtedy wystarczające może być wykonanie kilku dodatkowych zdjęć mammograficznych.

Ponowna wizyta może też wynikać z tego, że na zdjęciach ze screeningu widoczna jest zmiana w piersi, którą należy dokładniej zbadać.

W przypadku wykrycia zmiany

Podczas badań przesiewowych każda mammografia wykonywana jest w taki sam sposób. Jeżeli na zdjęciach z Twojego badania będzie widoczna zmiana, zostaną u Ciebie wykonane badania niezbędne do ustalenia konkretnej przyczyny jej powstania. W takim przypadku będziesz mogła przejść bardziej indywidualnie, dostosowane badanie mammograficzne. Wiąże się ono z wykonaniem przez pielęgniarkę większej liczby zdjęć pod różnymi kątami. Lekarz radiolog od razu ogląda zdjęcia.

Czasami lekarz musi przeprowadzić także badanie USG. Może być również konieczne pobranie igłą przez lekarza próbki tkanki lub komórek z piersi.

Wszystkie niezbędne badania przejdziesz podczas tej samej wizyty.

Wyniki badań otrzymasz podczas osobistej rozmowy z lekarzem, co umożliwi Ci uzyskanie bardziej szczegółowych informacji oraz zadawanie pytań. Powinno to mieć miejsce jak najszybciej, zależy to jednak od Twojego miejsca zamieszkania. Jeżeli chcesz, możesz podczas wizyty poprosić o wykonanie badań.

Kobiety ciężarne i karmiące piersią

Możesz wziąć udział w mammograficznych badaniach przesiewowych nawet wtedy, kiedy jesteś w ciąży lub karmisz piersią. Oczywiście wykrycie lub wykluczenie raka piersi na podstawie zdjęć z mammografii może być wtedy utrudnione, ponieważ Twoje piersi są zmienione. Z drugiej strony może upłynąć wiele czasu pomiędzy badaniami, jeśli nie chcesz być prześwietlana w okresie ciąży czy karmienia piersią.

Dawka promieniowania przy mammografii jest nieszkodliwa dla płodu i nie wpływa także na mleko. Dlatego możesz wziąć udział w badaniu, jeśli otrzymałaś zaproszenie.

Jeśli karmisz piersią, spróbuj przed badaniem odciągnąć pokarm.

Kobiety ciężarne i karmiące mogą, podobnie jak wszystkie zapraszane kobiety, zdecydować się na umówienie innego terminu badania.

Jeśli sama zauważysz zmianę w piersi podczas ciąży lub karmienia, jak najszybciej skontaktuj się ze służbą zdrowia. W takim wypadku na początku możesz zrobić prześwietlenie piersi, a następnie badanie USG.

Zalety i wady przesiewowych badań mammograficznych

Zdjęcia mammograficzne z badań przesiewowych mogą wykryć raka piersi przed wystąpieniem jakichkolwiek objawów. Wtedy ryzyko tego, że choroba rozprzestrzeni się i stanie się śmiertelna, jest niewielkie, a zakres leczenia niekoniecznie musi być aż tak szeroki.

Jednak przesiewowe badania mammograficzne w kierunku raka piersi to nie zawsze do końca wiarygodna metoda. Czasami nowotwór nie jest widoczny na zdjęciach. Są również nowotwory, które rozwijają się na tyle wolno, że nigdy nie dadzą żadnych dolegliwości. Trudno jest z wyprzedzeniem stwierdzić, które powoli rozwijające się guzy nowotworowe nie spowodują problemów. Dlatego wszystkie zmiany nowotworowe piersi leczy się tak, jakby były niebezpieczne. Oznacza to, że niektóre osoby otrzymają niepotrzebne leczenie.

Główny Zarząd Zdrowia i Opieki Społecznej (Socialstyrelsen) rekomenduje przesiewowe badania mammograficzne pod kątem raka piersi dla kobiet w wieku od 40 do 74 lat. Wszystkie wojewódzkie wydziały zdrowia i regiony stosują się do tej rekomendacji.

Więcej na temat przesiewowych badań mammograficznych

Otrzymasz zaproszenie do domu

Od roku, w którym ukończysz 40 lat włącznie, do roku, w którym ukończysz 74 lata, będziesz otrzymywała pocztą zaproszenie co 1,5-2 lata. Różnica zależy od Twojego miejsca zamieszkania i wieku.

W zaproszeniu podane będzie miejsce badania, jego termin oraz co powinnaś zrobić, jeśli masz pytania lub chcesz zmienić termin.

Udział w badaniu przesiewowym jest dobrowolny.

Jeżeli chcesz, możesz zbadać się na terenie działania innego samorządu wojewódzkiego. Wtedy obowiązują Cię takie same zasady, jak osoby zamieszkałe na jego terenie.

Nie otrzymujesz zaproszeń?

Jeśli masz 40-74 lat, ale nie otrzymujesz zaproszeń, możesz skontaktować się z gabinetem mammografii lub przychodnią i poinformować o tym.

Po 74 roku życia nie będziesz już otrzymywała zaproszeń na badania przesiewowe w kierunku raka piersi. Ma to związek z tym, że nie ma badań wskazujących na to, że screening zwiększa szanse na przeżycie u kobiet po 74 roku życia. Jeśli sama zauważysz jakąś zmianę w swoich piersiach, umów się na wizytę do lekarza.

Twoja tożsamość jest chroniona?

Jeśli Twoja tożsamość jest chroniona, nie otrzymasz zaproszenia. Skontaktuj się z gabinetem mammografii, aby umówić się na badanie. Po badaniu musisz zadzwonić do gabinetu, aby dowiedzieć się, co wykazały zdjęcia.

Nie chcesz otrzymywać zaproszeń?

Skontaktuj się z gabinetem mammografii, jeśli otrzymałaś zaproszenie, ale nie chcesz brać udziału w badaniach przesiewowych i nie chcesz otrzymywać więcej zaproszeń. Personel często prosi również o pisemne oświadczenie potwierdzające, że nie chcesz już być zapraszana na badania.

Jeżeli kiedyś zmienisz zdanie, wystarczy tylko znów o tym poinformować, a będziesz zapraszana na badania przesiewowe pod kątem raka piersi, jeśli jesteś w wieku 40-74 lat.

Mammografia po samodzielnym wykryciu zmiany

Jeżeli samodzielnie wykryjesz jakąś zmianę w swoich piersiach, możesz odczuwać niepokój. Najczęściej zmiany nie są niebezpieczne. Guzek w piersi może być na przykład włókniakiem czy wypełnionym płynem pęcherzykiem, tak zwaną torbielą.

Mimo wszystko, niezależnie od wieku, każdą zmianę w piersiach należy traktować poważnie. Może to być rak piersi. Nie czekaj, idź się zbadać. Skontaktuj się z przychodnią, centrum zdrowia kobiet lub specjalistycznym oddziałem chorób piersi w niektórych większych szpitalach.

Możesz zwrócić się o leczenie do dowolnej przychodni lub placówki otwartej specjalistycznej opieki zdrowotnej na terenie całego kraju. Masz także możliwość stałego kontaktu z lekarzem w przychodni.

Lekarz dokładnie zbada Twoje piersi dotykowo, a następnie zdecyduje, czy powinnaś wykonać badanie mammograficzne. W takim wypadku otrzymasz skierowanie.

Badanie mammograficzne zostanie dostosowane do Twoich konkretnych potrzeb. Możliwe, że lekarz radiolog będzie musiał wykonać także badanie USG. Być może będzie również musiał pobrać próbkę komórek czy tkanki.

Wyniki badań zostaną przesłane do lekarza, od którego dostałaś skierowanie. Skontaktuje się on z Tobą w sprawie spotkania, na którym dowiesz się, czy masz raka piersi, czy też Twoje problemy mają inne podłoże.

Dla Twojego czynnego udziału w leczeniu oraz możliwości decydowania ważne jest, abyś rozumiała otrzymywane informacje. Personel służby zdrowia ma obowiązek o to zadbać. Zadawaj pytania. Możesz także poprosić o informacje na piśmie, abyś mogła w spokoju się z nimi zapoznać. Jeśli nie mówisz po szwedzku, masz prawo otrzymywać informacje w swoim języku, na przykład z pomocą tłumacza ustnego. Masz również prawo do tłumacza, jeśli niedosłyszysz lub niedowidzisz.

Czy mogę wykonać badanie mammograficzne, jeśli...

...mam miesiączkę?

Możesz wykonać mammografię także podczas miesiączki.

...mam gęste piersi?

Możesz mieć dużo tkanki gruczołowej niezależnie od wieku. Są to tak zwane gęste piersi. Jest to widoczne dopiero podczas badania mammograficznego. Jeżeli masz gęste piersi, może być konieczne wykonanie przez lekarza większej liczby zdjęć.

...leczę się hormonalnie?

Niektóre kobiety stosują terapię hormonalną podczas oraz po menopauzie, albo biorą tabletki antykoncepcyjne. Ma to wpływ na piersi - stają się one gęstsze. To z kolei utrudnia ocenę zdjęć mammograficznych. Dlatego ważne jest, aby poinformować o zażywaniu leków zawierających hormony.

...mam implanty piersi?

Możesz przejść badanie mammograficzne także jeśli masz implanty piersi. Nie istnieje ryzyko zniszczenia implantu, ale nie da się ścisnąć piersi w takim samym stopniu, jak u osób bez implantów. Ocena zdjęć może być utrudniona. Zależy to od materiału, z jakiego wykonane są implanty.

...mam zapalenie piersi?

Jeżeli masz zapalenie piersi, ściskanie piersi w sposób wymagany na potrzeby badania  mammograficznego może być zbyt bolesne. Zamiast tego można wykonać badanie USG w celu stwierdzenia, czy w piersi nie znajduje się ropa, którą należy usunąć. Po ustąpieniu zapalenia powinnaś przejść badanie mammograficzne. Jest to szczególnie ważne w przypadku, gdy jesteś starsza.

...miałam raka piersi?

Tak, ale procedury dotyczące badań przesiewowych mogą się różnić – jeśli chcesz wiedzieć więcej, zapytaj swojego lekarza. W większości miejsc w pierwszym roku po zakończeniu leczenia będziesz pod specjalnym nadzorem lekarza. Następnie będziesz otrzymywała zaproszenie na przesiewowe badania mammograficzne co roku przez okres dziesięciu lat. Następnie zaproszenia będziesz otrzymywała z taką samą częstotliwością, jak kobiety bez zdiagnozowanego raka piersi.

Kiedy nie wykonuje się mammografii?

Rak piersi rzadko występuje u kobiet poniżej 30 roku życia. Jeżeli jesteś bardzo młoda i musisz zostać zbadana, badanie USG może dać bardziej wiarygodne wyniki. Ma to związek z tym, że tkanka gruczołowa piersi jest na tyle gęsta, iż odczytanie zdjęć mammograficznych może być trudne. Mammografia po prostu nie jest najlepszą metodą w przypadku osób młodych.

Till toppen av sidan