Jinekolojik hücre örneği alımı
Gynekologisk cellprovtagning – turkiska

Skriv ut (ca 7 sidor)
Skriv ut

Genel bakış

Genel bakış

Düzenli olarak jinekolojik hücre örneği verilmesi yoluyla, rahim boynu kanserinden korun-mak mümkündür.  Hücre örneği kadının cinsel organında rahim ağzından alınır ve rahim boynu kanserine yol açabilecek hücre değişimlerinin olup olmadığını erken aşamada gösterebilir.

Fark edilen hücre değişimlerinin çoğu küçük değişiklikler olup kendiliğinden iyileşir, ancak bir bölümünün alınması gerekir. Çok nadir vakalarda hücre örneği kişinin kanserli olduğunu gösterir. Böyle durumlarda genellikle kanser erken evrededir, tedavisi daha kolay ve daha az yan etkili olur.

İsveç'te kadınlar düzenli olarak jinekolojik hücre örneği alımı için çağrılırlar, bu uygulama screening olarak anılır. Eğer 23 ile 50 yaşlar arasında iseniz bu çağrı üç yılda bir yapılır. Eğer 50 yaşın üstündeyseniz uygulama ülkenin oturduğunuz bölgesine göre biraz farklılık gösterir.

Kadınlar başka nedenlerden dolayı jinekolojik muayeneden geçmek için de ebe veya kadın doğum uzmanına hücre örneği verebilirler. 

Hazırlıklar

Regl dönemindeysen hücre tahlili yaptırma. Çağrıldığın gün regl dönemindeysen yeni bir randevu alabilirsin. Hamile olsan da hücre tahlili vermenin hiçbir sakıncası yoktur.

Muayene nasıl yapılmaktadır?

Örnek alınacağı zaman hasta vücudunun alt bölümünü soyunur ve bir jinekolojik muayene koltuğuna uzanır. Hekim veya ebe örneği farklı şekillerde alabilir. Genellikle küçük bir spatel rahim ağzına doğru sokulur ve daha sonra küçük yumuşak bir fırça rahim ağzı kanalının alt bölümüne sokulur. 

Örnek alımı sırasında genellikle bazı sorulara yanıt verilmesi gerekir.  Yanıtlar örneklerin doğru analiz edilmesi açısından önem taşır. 

Muayene acı vermez ve yapılışı sadece birkaç dakika alır. Hücre testinin sonucu genellikle altı hafta içerisinde alınır.

Sonrasında insan kendini nasıl hisseder?

Örnek alımı risksizdir. Bazen sonrasında küçük bir kanama yaşanabilir ancak bu tehlikesizdir.

Fäll ihop

Jinekolojik hücre örneği nedir?

Jinekolojik hücre örneği nedir?

Hücre  örneği vermek

Jinekolojik hücre örneği rahim boynunun en alt bölümü olan ve rahim ağzı olarak anılan ve dölyoluna açılan bölümünden alınan bir örnektir. Örneğin tahlili rahim boynu kanserine yol açabilecek hücre değişimlerinin olup olmadığını erken aşamada gösterebilir. Fark edilen hücre değişimlerinin çoğu küçük değişiklikler olup kendiliğinden iyileşir, ancak bir bölümünün alınması gerekir. Hücre örneği kişinin kanserli olduğunu da gösterebilir ancak bu vakalar çok nadirdir.  

Düzenli olarak hücre örneği verilmesi halinde, hücre değişimleri kansere dönüşmeden tespit edilmeleri yoluyla rahim boynu kanserine karşı güçlü bir koruma sağlanmış olur.

 

 

Hücre örneği rahim boynunun en alt bölümünden, yani dölyoluna açılan rahim ağzından alınır.

Livmoder = rahim

Äggstock = yumurtalık

Livmoderhals= rahim boynu

Livmodertapp=rahim ağzı

Slida= dölyolu 

Düzenli kontroller

Jinekolojik hücre testi, screening olarak anılan ve İsveç'te kadınların düzenli olarak davet edildiği sağlık kontrollerinden biridir. Hücre değişimlerinin erken tespit ve tedavisinin yapılabilmesi sonucunda son 40 yıldır rahim ağzı kanseri oldukça nadir rastlanır hale gelmiştir.

Diğer hallerde verilen örnekler

Jinekolojik hücre örneği hastanın ebe veya doktorda başka nedenlerden dolayı oldukları bir jinekolojik muayene sırasında da verilebilir. Bazı durumlarda hücre örneği jinekoloğun örneğin kanama bozukluğu gibi bir durumda yaptığı muayenenin parçası olabilir, ancak fırsattan istifade hücre örneği testi yaptırmak için iyi bir fırsat olabilir.

Hücre örneği verme zamanının yaklaşmış olduğu durumlarda veya bir önceki hücre örneği kontrolünü kaçırdıysanız iyi bir fırsat olacaktır.

Hücre değişimleri ve kanser

Hücre değişimleri, bakterilerin veya geçici bir virüs enfeksiyonunun mukozada yol açtığı tahrişten kaynaklanabilir. Böyle hücre değişimleri kendiliğinden iyileşen tiplerin en sık rastlananlarıdır. Rahim ağzı kanserine yol açabilecek diğer hücre değişimleri küçük bir müdahaleyle alınırlar.

Eğer alınan bir hücre örneği normal değilse, inceleme yapılır ve genelde hasta doktor muayenesine çağırılır. Bu durumda hastaya değişim gösteren hücrelerin alınması veya bekleyip değişimlerin kendiliklerinden iyileşip iyileşmeyeceğinin görülmesi konusunda tercihi sorulur.

Hücre değişimlerinin rahim ağzı kanserine dönüşmeleri uzun zaman alır, normalde bu süre on ile onbeş yıldır. Hücre örneği alımı esnasında oluşmuş durumda bir kanser tespit edilmesi çok nadir olmakla birlikte, bir iki vaka yaşanmaktadır. Böyle hallerde kanser erken aşamada olup tedavisi daha kolay ve yan etkileri daha az olabilir. 

Her yıl en fazla 450 İsveçli kadın rahim boynu kanserine yakalanırken, bundan çok daha fazlası yaklaşık 30.000 kadarı kendilerinde hücre değişimi olduğunu bildiren sonuç raporu alırlar.

Fäll ihop

Kadınlar düzenli olarak çağırılırlar

Kadınlar düzenli olarak çağırılırlar

Kadınlar her üç yılda bir çağırılırlar 

23 ve 50 yaşların arasındaki kadınların tümü, her üç yılda bir hücre örneği vermeleri için çağrılır. Daha sonra 50 ile 60 yaş arasında ise beş yılda bir çağrı gelir. 50 yaşın üzerindeyseniz, çağrının ne zaman yapılacağı ülkenin hangi bölümünde yaşıyor olmanıza göre biraz farklılık gösterebilir. Daha önce hücre değişimleri için tedavi görmüş kadınların da 60 yaşından sonra hücre testi yaptırmaları gerekebilir. 

Çağrı kişinin nüfusa kayıtlı olduğu adrese gönderilir ve örnek vermeye gitmek isteğe bağlıdır.

Hangi muayenehanede hücre örneği verilir?  

Bir çağrı alındığında en yakın ebe muayenehanesinde bir ebe tarafından örnek alınır. Çoğu zaman istenirse değiştirilebilecek bir randevu saati söz konusudur. Çoğu yerde randevu başka bir muayenehaneye bile alınabilmektedir.

Eğer hücre örneği jinekolojik muayene kapsamında bir jinekoloğun muayenehanesinde alınıyorsa veya doğum kontrol metodu tavsiyesi kapsamındaysa o zaman alınan örnekler, bir sonraki hücre kontrolünün çağrısı 3 veya 5 yıl sonra olacak şekilde kaydedilir.

Fäll ihop

Bazılarının örnek vermesine gerek yoktur

Bazılarının örnek vermesine gerek yoktur

23 yaşından küçükler ve altmış yaşın üstündekiler çağırılmazlar

Eğer yaşınız 23’ten küçük ise hücre örneği kontrollerine çağırılmazsınız. Hücre değişimleri aslında 23 yaşından önce oldukça sık görülmektedir, ancak bunlar çoğu genç kadında kendiliğinden kaybolmaktadır. Rahim boynu kanserinin o kadar erken yaşta ortaya çıkması aşırı derecede nadir bir durumdur.

Eğer jinekolojik hücre örneği kontrolü yaptırmışsanız ve 60 yaşına kadar verdiğiniz örnekler normal çıkmışsa, daha ileri yaşlarda rahim boynu kanserine yakalanma riskiniz oldukça azdır.

Hiç cinsel birleşme yaşamamış kişilerin örnek vermelerine gerek yoktur

Eğer daha önce hiç cinsel birleşme yaşamadıysanız hücre örneği vermenize gerek yoktur. Rahim boynu kanseri sadece cinsel birleşme yaşamış kadınlarda görülür ve bu kadınlara ilişki sırasında belli bir HPV virüsü yani ”Human Papilloma Virus” bulaşmıştır. 

Eğer eşcinsel iseniz

Eğer eşcinsel iseniz o zaman düzenli olarak hücre örği kontrolü yaptırmaya gitmenizde fayda vardır çünkü hücre değişimine yol açan virüsün kadından kadına da bulaşabildiği düşünülmektedir. 

Eğer rahim ameliyatla alınmışsa  

Eğer total histerektomi olarak anılan işlemle rahmin tamamı ameliyatla alındıysa, hücre örneği kontrollerine gidilmesine gerek yoktur çünkü rahim ağzı da ameliyat sırasında tamamen alınmıştır.  Ancak eğer ameliyat rahim boynu kanseri veya rahim boynunda görülen hücre değişimleri nedeniyle yapıldıysa kontrole gidilmeye devam edilmelidir. Bu kontrollere dölyolunun en üst bölümünden hücre örneği alınmaktadır.

Eğer size hangi tip ameliyatın yapılmış veya alınan bölümün hangisi olduğundan emin değilseniz ameliyatın yapılmış olduğu kliniğe danışabilirsiniz. Ebe muayenehanesindeki veya ana çocuk sağlığı merkezindeki ebeler genellikle bu bilgiye ulaşmanızda size yardımcı olurlar. Eğer emin değilseniz, emniyet olması açısından örnek testi yaptırmak daha iyidir.

Fäll ihop

Muayene şu şekilde gerçekleşir

Muayene şu şekilde gerçekleşir

Hazırlıklar 

Hücre örneği verilmesi öncesinde özel bir hazırlık yapılmasına gerek yoktur, ancak muayeneden 24 saat öncesinden itibaren cinsel birleşmeden veya dölyolunda herhangi bir krem kullanımından kaçınılması gerekir. Aksi halde hücre örneğinin değerlendirilmesi güçleşebilir. Ayrıca adet görüldüğü esnada da hücre örneği verilmez.

Rahim ağzından örnek alınması

Muayene öncesinde vücudun alt bölümü soyunulur ve jinekolojik muayene koltuğuna oturulur. Örneği alacak olan ebe veya doktor, dölyolu duvarlarını vücut sıcaklığında olacak bir jinekolojik araç ile dikkatlice aralar.

Örneğin alış şekli klinikten kliniğe biraz farklılık gösterir. Genellikle tahta veya plastik bir spatel rahim ağzına doğru sokulur ve daha sonra küçük yumuşak bir fırça rahim ağzı kanalının alt bölümünde kullanılır.

Örnek alımı çabuk gerçekleşir ve normalde birkaç dakika sürer. Genellikle bir acı vermez. Bazıları biraz rahatsızlık hissedebilir ancak bu durum hızla geçer.

Yanıtlanması gereken sorular

Genellikle örnek alımıyla birlikte bazı soruların da yanıtlanması gerekebilir. Bunlar örneğin;

  • son adet döneminin ilk gününün ne zaman olduğu veya adet döneminin son bulup bulmadığı
  • bir doğum kontrol yönteminin kullanılıp kullanılmadığı, eğer kullanılıyorsa hangisi olduğu
  • menopoz sıkıntılarına karşı hormonlarla bir tedavi görülüp görülmediği 
  • halen hamile olunup olunmadığı veya son bir yıl içinde doğum yapılıp yapılmadığı şeklindedir.

Bu bilgiler alınan örnekle birlikte gönderilir ve laboratuvarın değerlendirmesini kolaylaştırır. 

Örnek alımı sonrası ufak ve zararsız bir kanama olabili 

Rahim boynunun mukoza dokusu kolay kanar ve muayene sonrası ufak ve zararsız bir kanama olması olağandır. Kanama birkaç gün içinde kaybolur.

Hamileler hücre örneği verebilir

Örnek alımı tamamen risksiz bir işlemdir ve hamileyken de yaptırılabilir. Genellikle, örneğin en geç hamileliğin 15. haftasında bırakılması tavsiye edilir çünkü normal olmayan bir örneğin incelenmesi eğer hamilelik ilerlemişse daha zor olabilir.

Fäll ihop

Sonuç ne zaman alınır?

Sonuç ne zaman alınır?

Çoğu sonuç herhangi bir değişiklik göstermez

Altı hafta içerisinde test sonucunu içeren bir mektup almanız gerekir, ancak bazen daha uzun zaman alabilir. Yaklaşık 100 testin 95'inde hücre değişimi bulunmaz ve normal olarak değerlendirilir. Bu hallerde sonuç laboratuvar tarafından evinize doğrudan yollanır.

Eğer hücre örneği, bir kadın doğum veya doğum kontrol kliniğinde verilmişse genellikle örneği alan kişi sonucu size bildirmekle yükümlü olan kişidir.

Bazı nadir vakalarda, örneğin içinde çok fazla adet kanaması var ise örnek analiz edilemeyebilir. Bu durumda yeniden örnek vermeniz için çağırılırsınız.

Eğer testte hücre değişimleri görülürse

Eğer testte her hangi bir hücre değişimi görülürse konu ileri incelemeye alınır. Eğer hücrelerde hafif bir değişim varsa ve 30 veya 35 yaşını doldurduysanız, bu yaş sınırı ülkenin oturduğunuz bölümüne göre değişir, verdiğiniz örneğe doğrudan bir virüs testi uygulanır. Bu test rahim boynu kanseri riski doğuran bir çeşit HPV yani ”Human Papilloma Virus”ünün olup olmadığını kontrol içindir. Sadece bu tip HPV virüsüne aynı anda sahip olanların muayeneye gelmeleri gerekir. Bu tip virüs olmaksızın hafif hücre değişimi olanların sadece bir yıl sonra tekrar örnek vermeleri gerekir.

30 veya 35 yaş altı kadınlarda görülen her türlü hücre değişiminde, artık kadınlar bir jinekolog tarafından muayene edilmektedir, ancak ülkenin bazı kesimlerinde kişi bir ebeye çağırılarak yeniden hücre örneği vermesi istenebilir. 30 veya 35 yaş üzeri ve hafifin ötesinde hücre değişimi olan kadınların da bir jinekolog tarafından muayene edilmeleri tavsiye edilir.

Hücre örneği alımları kansere karşı tam koruma sağlamaz

Düzenli hücre örneği kontrolleri rahim boynu kanserine karşı güçlü bir koruma sağlar, ancak bu tam bir koruma değildir. Örnekler normal olsa bile insan rahim boynu kanserine yakalanabilir ancak bu çok nadir bir durumdur. Hücre örneği kontrollerine düzenli olarak gitmenin yanı sıra, eğer cinsel ilişki sırasında kanama yaşanıyorsa,  iki adet arası tekrar eder şekilde kanamalar oluyorsa  veya adet sona erdikten sonra kanamalar oluyorsa, mutlaka bir sağlık kurumuna başvurulmalıdır. 

Nereye başvurmanız gerektiği konusunda her zaman sağlık hizmetleri danışma servisinden yardım alabilirsiniz.

Örnek hücre alımı ve test sonucu hakkında endişe hissedilebilir

Hücre örneği bırakmak yorucu bir süreç gibi gelebilir. Örneğin insan test sonuçlarını beklerken kendini endişeli hissedebilir. O zaman hücre örneği testlerinin sizi kansere karşı korumanın bir yolu olduğunu düşünmek iyi olabilir. Bulunan hücre değişimleri gelecekte kanser oluşumundan kurtulmak için büyük ölçüde çoğu zaman basit bir müdahale ile alınır.

Çok nadiren örnekte kanser oluştuğu görülür. Örnek hücre kontrolü ile kanser tespit edilen az sayıda vakada, erken safha söz konusudur ve tedavi daha basit, yan etkileri ise daha az olur. Hücre testi sayesinde hastalık tespit edilebilir ve ciddi bir rahatsızlık yaşama riski azalır.

Örneklerin saklanıp saklanmayacağına siz karar verirsiniz

Hücre örneği alımında bırakılan örnekler genellikle saklanır. Örneğin yeni örnekler eskileriyle karşılaştırılır ve farklı takipler yapılır. Ayrıca örnekler bir araştırma etik komitesinin onayı ile araştırma veya başka amaçlarla kullanılabilir. Eğer hücre örneğinin gelecek için saklanmasını istemiyorsanız, örneği alan personele bunu belirtebilirsiniz böylece örnek daha sonra imha edilir.

Örnek alımı ile bilgiler ayrıca sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesinde kullanılan kalite kayıtlarında da saklanır. Eğer sizinle ilgili verilerin bu konuda kullanılmasını istemiyorsanız, bilgilerin silinmesini talep edebilirsiniz.

Fäll ihop
Skriv ut (ca 7 sidor)
Senast uppdaterad:
2016-11-15
Skribent:

Yazan: Jinekolog Björn Strander, Kungshöjd och Regionalt Cancercentrum Väst (bölgesel kanser merkezi), Jinekoloji Kliniği, Göteborg

Redaktör:

Editör: 

Monica Wallenius, 1177 Vårdguiden

Granskare:

Kontrol eden: Inga Sjöberg, jinekolog ve doğum hekimi, Ersboda Sağlık Merkezi, Umeå

Illustratör:

Resimleyen: Kari C Toverud, lisanslı tıbbi ressam, Oslo, Norveç